Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

brain20music 788402246_94e691b4b2_o

Η θεραπευτική δράση της μουσικής φαίνεται να έχει γίνει αντιληπτή από αρχαίους πολιτισμούς πριν από χιλιάδες χρόνια. Σε πολλές περιπτώσεις οι αρχαίοι `Ελληνες μέσω της μουσικής και του ρυθμού πετύχαιναν καταστολές και θεραπείες σωματικών και ψυχικών παθήσεων. Ο Πίνδαρος έγραψε ότι ο Ασκληπιός θεράπευε τους ασθενείς σκεπάζοντάς τους με γλυκά τραγούδια “τοὺς μὲν μαλακαῖς ἐπαοΐδαις ἀμφέπων” (“Πυθιόνικος” ΙΙΙ, 91). Τη θεραπευτική δράση της μουσικής φαίνεται να γνώριζαν και άλλοι λαοί εκτός της Ευρώπης και των ανατολικών μεγάλων πολιτισμών. Οι λαοί της Αφρικής, οι ινδιάνοι της Αμερικής, ακόμη και στην Αυστραλία γνώριζαν και χρησιμοποιούσαν τη μουσική σαν μέσο θεραπείας. Βέβαια όλα αυτά ήταν μαρτυρίες χωρίς να έχουν αποδειχθεί επιστημονικά. Οι πρώτες μελέτες για την επίδραση της μουσικής στον άνθρωπο φαίνεται να γίνονται στα τέλη του 20ου αιώνα. Η μουσικές συνθέσεις διαφέρουν μπορεί να περιέχουν λόγια ή μόνο μουσική, μπορεί να αποτελούνται από ένα όργανο η από μια ορχήστρα, μπορεί να έχουν γρήγορο τέμπο ή αργό, μπορεί να έχουν υψηλή ένταση ή απαλή. Επίσης μπορεί να περιέχουν ήχους της φύσης. Ποιο είδος μουσικής είναι κατάλληλο για θεραπεία δεν έχει διευκρινιστεί από τα επιστημονικά δεδομένα όμως δίαφορες μελέτες εξετάζουν τα αποτελέσματα των διαφόρων μουσικών ήχων στον άνθρωπο. Σχετικά πρόσφατες μελέτες νευρο-επιστημόνων απέδειξαν ότι η ακρόαση της σονάτας Κ.448 για δύο πιάνα του W. A. Mozart βελτιώνει την ικανότητα επεξεργασίας μαθηματικών η άλλων προβλημάτων που σχετίζονται με ανώτερες γνωστικές λειτουργίες (spatialtemporal reasoning) (Rausher and Shaw,1995,Fudin and Lembessis,2004,Dritsas,2006).

Η παρατήρηση αυτή μαζί με επόμενες παρατηρήσεις που έδειξαν οτι η ακρόαση της ίδιας σονάτας του Mozart μπορεί να είναι ευεργετική και σε καταστολή ή μείωση της συχνότητας επιληπτικών κρίσεων οδήγησαν την επιστημονική έρευνα σε μιά έκρηξη δημοσιεύσεων με αντικείμενο την κλινική αξία του περίφημου “Mozart Effect” (Hughes et al,1998,Jausovec and Habe,2003). Το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας για το “Mozart Effect” κορυφώθηκε πολύ πρόσφατα μετά την πρωτοποριακή δημοσίευση των Aoun P et al (Aoun P et al,2005) η οποία συμπεραίνει ότι η επίδραση της μουσικής του Mozart στον εγκέφαλο αφορά γενικότερα τα θηλαστικά και όχι μόνο τον άνθρωπο.(Dritsas,2006) Η αισθητική απόλαυση που εξάγει ο ακροατής από ένα μουσικό έργο εξαρτάται όμως σε μεγάλο βαθμό από τον μουσικό πολιτισμό στον οποίο έχει μεγαλώσει και από τα μουσικά ύφη με τα οποία είναι εξοικειωμένος. Δύο ακροατές με διαφορετικό μουσικό πολιτισμικό υπόβαθρο, για παράδειγμα ένας Γερμανός και ένας Ινδός, είναι δύσκολο να εξάγουν και οι δύο τα ίδια αισθητικά συμπεράσματα ακούγοντας την 9η Συμφωνία του Μπετόβεν ή μια ινδική ράγκα.

Η μουσική έχει πολλαπλές επιπτώσεις αποδεικνύεται από τη χρήση της για την αντιμετώπιση ενός ευρέος φάσματος των φυσικών και των ψυχοκοινωνικών προβλημάτων υγείας σε άτομα όλων των ηλικιών. Μουσική φαίνεται να βοηθά στη μείωση του μετεγχειρητικού άγχους (Bandura, 1989, Kaempf & Amodel, 1989, Mullooly et al. 1988, Robb, Nichols, Rutan, Bishop, & Parker, 1995) και της κατάθλιψης (Mornhinweg, 1992), μείωση του χειρουργικού πόνου ( Καλή & Chin, 1998, Good et al. 2001, Good et al. 1999, Locsin, 1981), μετριάζει τον πόνο που σχετίζεται με ιατρικές διαδικασίες (Koch et al. 1998, Menegazzi et al. 1991), τον καρκίνο (Beck, 1991) , ρευματοειδή αρθρίτιδα (Schoor, 1993) και την οστεοαρθρίτιδα (McCaffrey & Freeman, 2003). Η Μουσική φαίνεται ότι έχει ρόλο στη μείωση του άγχους σε ασθενείς με μηχανικό αερισμό (Chlan, 1995), στα παιδιά που υποβάλλονται σε οδοντιατρικές διαδικασίες (Parkins, 1981), και στο να μειωθούν τα αισθήματα της κατάθλιψης σε ηλικιωμένους ασθενείς και εφήβους (Field et al. 1998)
Πολλοί ερευνητές έχουν αναφέρει ότι η μουσική έχει επιπτώσεις στις καρδιαγγειακές μεταβλητές, όπως το ρυθμό της καρδιάς και της πίεσης του αίματος (
Augustin & HAINES, 1996, Chlan, 1995, Guzzetta, 1989, Steelman, 1990, Updike, 1990, White, 1992). Επιπλέον, άλλοι βρήκαν ότι η μουσική επηρεάζει τις μεταβλητές του αναπνευστικού, όπως τον αναπνευστικό ρυθμό και την κατανάλωση οξυγόνου (Chlan, 1995? White, 1992). Φαίνεται οτι η επίδραση της μουσικής, κυρίως μέσω του ρυθμού, αφορά ενστικτώδεις λειτουργίες που σχετίζονται με το οντολογικά αρχέγονο κομμάτι του ανθρώπινου εγκεφάλου. Νευροανατομικές παρατηρήσεις των Snell & Stratton έδειξαν οτι οι κοχλιακοί πυρήνες (cochlear nuclei), σημαντικός σταθμός στην διαδρομή του ακουστικού νεύρου στο επίπεδο γέφυρας-στελέχους, γειτονεύουν με σημαντικούς αυτόνομους πυρήνες (dorsal motor nucleus, vagal nucleus, nucleus ambiguous) που αποτελούν κέντρα ρύθμισης αναπνοής και κυκλοφορίας (Scarteli,1991).

asdasd2

Στη φυσικοθεραπεία, η μουσική φαίνεται να παίζει σημαντικό ρόλο σε ασθενείς με νευρολογικά προβλήματα και στο πρόγραμμα θεραπείας παιδιών με ειδικές ανάγκες. Αποκαλυπτική έρευνα πού έγινε στο τμήμα Cognitive Neuroscience του πανεπιστημίου McGill στο Montreal, Canada, με την βοήθεια Positron Emission Tomography (PET SCAN), έδειξε ότι γλωσσικά και μουσικά ερεθίσματα μπορεί να ακολουθούν διαφορετικές οδούς νευρωνικής αγωγής στον ανθρώπινο εγκέφαλο, έτσι ώστε μετά από σοβαρά αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια πολλοί ασθενείς διατηρούν την ικανότητα να αντιλαμβάνονται μουσικά κομμάτια και να τραγουδούν ενώ έχουν χάσει την ικανότητα του λόγου (αφασία αλλά όχι αμουσία). Ακόμη με την βοήθεια του PET SCAN και της λειτουργικής μαγνητικής τομογραφίας (fMRI) έχουν αποκρυπτογραφηθεί εγκεφαλικές περιοχές που σχετίζονται με το αίσθημα ευχάριστο-δυσάρεστο κατά την ακρόαση μουσικής και οι σχέσεις τους με την ακρόαση σύμφωνων-διάφωνων μουσικών διαστήματων (Peretz,1997,Blood et al,1999,Dritsas,2006).Στα παιδιά με ειδικές ανάγκες χρησιμοποιούνται διαφορετικές τεχνικές κατά το πρόγραμμα θεραπείας, μερικές από αυτές είναι η συμμετοχή τους στο παίξιμο μουσικής και ο αυτοσχεδιασμός, το τραγούδι, και κατά την φυσικοθεραπευτική συνεδρία να ακούν ζωντανή ή ηχογραφημένη μουσική. Η μουσική προάγει τη συγκέντρωση του παιδιού καθώς και το διάλογο και την επικοινωνία μεταξύ του παιδιού και του φυσικοθεραπευτή κάτι το οποίο είναι πολύ σημαντικό για την διεκπεραίωση του προγράμματος αποκατάστασης.

26973480_200402180281

Επιπλέον σε ένα πρόγραμμα αποκατάστασης, η μουσική μπορεί να είναι ένας παράγοντας για την μείωση του πόνου αφού διευκολύνει την μυϊκή χαλάρωση και τη μείωση της ψυχικής έντασης με τη μείωση της διέγερσης του συμπαθητικού και έχει ως αποτέλεσμα την ενεργοποίηση των ενδογενών οπιούχων (Good et al. 1999). Η αποτελεσματικότητα της μουσικής για μείωση των συμπτωμάτων άγχους και τη κατάθλιψη έχει αναφερθεί από αρκετούς ερευνητές (Chlan, 1995, DavisRollans & Cunningham, 1987, Hanser, 1990, Hanser & Thompson, 1994). Σύμφωνα με τους Geden et al, 1989 το άγχος αυξάνει την αντίληψη του πόνου. Ως εκ τούτου, οι παρεμβάσεις, που μειώνουν το άγχος, θα πρέπει να οδηγούν σε μείωση της αντίληψης του πόνου. (Geden et al, 1989).Οι Szmedra et al (1998) και Copeland et al (1991) επίσης έδειξαν οτι η ακρόαση ήπιας (soft) μουσικής κατά την άσκηση βελτιώνει υποκειμενικά αλλά και αντικειμενικά την ανοχή στην άσκηση όπως αυτό εκφράζεται μέσω της αργότερης εμφάνισης της αιχμής (peak) του γαλακτικού οξέος και της νορ-επινεφρίνης στο πλάσμα σε άτομα που ασκούνται με μουσική σε σχέση με ομάδα ελέγχου.(Dritsas,2006)

Όπως φαίνεται η μουσική έχει θετικά αποτελέσματα στον ανθρώπινο ψυχισμό και τον οργανισμό, στους ασθενέίς με νευρολογικά προβλήματα φαίνεται να επιδρά θετικά και να βοηθά στην αποκατάσταση. Πρέπει όμως να γίνουν περισσότερες έρευνες πάνω στο πόσο βοηθάει η μουσική τη φυσικοθεραπεία, ποιο είδος μουσικής για την κάθε πάθηση πρέπει να επιλέγουμε και ποία τεχνική προσέγγισης είναι κατάλληλη για κάθε πάθηση ώστε να βοηθήσει στην αποκατάσταση.

 

Comments